Türkiye’de gayrimenkul hukukunun en çok karşılaşılan sorunlarının başında miras yoluyla intikal eden taşınmazlardaki kardeş ve akraba anlaşmazlıkları gelir. Miras kalan bir arsa, tarla veya bina üzerinde paydaşlar (ortaklar) kullanımı veya satışı konusunda ortak bir karara varamadığında, o mülk adeta kilitlenir ve çürümeye terk edilir.
Kanun koyucu, hiç kimsenin ortaklıkta zorla tutulamayacağı ilkesinden yola çıkarak, bu kilidi açmak için ortaklığın giderilmesi davası nasıl açılır sorusunun hukuki zeminini Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) düzenlemiştir. Eski adıyla İzale-i Şüyu davası olan bu süreç, mülk üzerindeki ortaklığın ya fiziki olarak bölünerek ya da icra dairesi aracılığıyla satılarak sona erdirilmesini sağlar. Peki tapuda tek bir kişi bile dava açsa mülk kesin olarak satılır mı? Yargıtay’ın güncel içtihatları, satış usulleri ve masrafların dağılımına dair tüm detayları inceliyoruz.
Ben Tek Kişiyim, Diğer Ortaklar İstemiyor: Dava Açarsam Mülk Satılır mı?
Vatandaşların en çok merak ettiği ve dava açmaktan çekindiği konu “azınlıkta kalma” korkusudur. Örneğin; babadan kalma bir evde 10 mirasçı olabilirsiniz. Geriye kalan 9 mirasçı “Biz bu evi satmak istemiyoruz, satılmasına karşıyız” diyerek imza vermeye yanaşmıyor olabilir.
Hukuken bunun hiçbir önemi yoktur. Siz tek kişi (1 hissedar) dahi olsanız, mahkemeye başvurarak ortaklığın giderilmesi davası açtığınızda o davanın önünde hiçbir ortak duramaz. Türk Medeni Kanunu’na göre hiç kimse paylı mülkiyette zorla tutulamaz. Davalı taraf (diğer mirasçılar) satışa ne kadar itiraz ederse etsin, mahkeme o taşınmazın icra kanalıyla satışına kesin olarak karar verir ve siz miras payınızı nakit olarak cebinize koyarsınız. Bu dava, hissesi ne olursa olsun tapuda ismi geçen herkese karşı açılır ve sonuç verir.
Dava Yoluyla Paylaşım: Aynen Taksim ve Açık Artırmayla Satış
Mahkemeye başvurulduğunda, hakimin ortaklığı bitirmek için başvurabileceği iki farklı yöntem vardır:
- Aynen Taksim (Bölerek Paylaşma): Ortaklardan biri taşınmazın fiziki olarak bölünmesini talep ederse, hakim öncelikle bunun mümkün olup olmadığını araştırır. Taşınmazın yüzölçümü ve imar durumu dikkate alınır. Örneğin, 10 dönümlük bir tarla 2 ortak arasında 5’er dönüm olarak eşit bölünebiliyorsa, mahkeme arazinin ortadan ikiye bölünmesine karar verir.
- Satış Suretiyle Ortaklığın Giderilmesi: Aynen taksim fiziken mümkün değilse (örneğin tek bir apartman dairesi veya otomobil 3 kardeş arasındaysa) mahkeme taşınmazın satılarak parasının paylaştırılmasına karar verir. Satış işlemi Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından değil, mahkemenin görevlendireceği İcra Dairesi tarafından açık artırma usulüyle yapılır.
12. Yargı Reformu ile Satış Usulündeki Kritik Değişiklik
Yakın zamanda yürürlüğe giren 12. Yargı Reform Paketi kapsamında İcra ve İflas Kanunu (İİK) Madde 2’de yapılan değişiklikle, miras yoluyla edinilen taşınmazların satış usulü tamamen değiştirilmiştir. Eskiden mahkeme kararıyla yapılan ilk açık artırmaya dışarıdan üçüncü kişiler (yabancılar) da katılabilirken; yeni yasaya göre artık birinci artırma zorunlu olarak yalnızca mirasçılar arasında kapalı ihale usulüyle yapılacaktır.
Ayrıca bu ilk artırmada teklif tabanı, taşınmazın muhammen (tahmini) bedelinin %100’ü olmak zorundadır. Geçmişte pay oranına göre uygulanan teminat muafiyeti de kaldırılmış olup, ihaleye katılacak tüm pay sahipleri teminat yatırmakla yükümlü kılınmıştır.
Arazideki Ev veya Ağaç Kime Ait? Muhdesatın Aidiyeti Sorunu
İzale-i şüyu davalarının uzamasına neden olan en büyük engel, ortak arsa üzerindeki bina, depo veya ağaçların sadece bir ortağa ait olması durumudur. Bir kardeş çıkıp “Arsa hepimizin ama üzerindeki evi 10 yıl önce kendi paramla ben yaptım” dediğinde, diğer ortaklar bunu kabul etmezse, evi yapan kişi ayrı bir Muhdesatın Aidiyeti Tespiti Davası açmak zorundadır.
Yargıtay kararlarına göre; ortaklığın giderilmesi davasına bakan hakim, bu yeni davanın sonucunu beklemek zorundadır. Dava bitince arazinin değeri ayrı, üzerindeki evin değeri ayrı hesaplanır ve satıştan elde edilecek bedel bu orana göre paydaşlara dağıtılır.
Ortaklığın Giderilmesi Davasında Masrafları Kim Öder?
Bu dava “çift taraflı” bir davadır. Normal hukuk davalarında mahkeme masraflarını ve karşı vekalet ücretini davayı kaybeden taraf öderken; izale-i şüyu davasında “kaybeden” bir taraf yoktur, herkesin yararına bir işlem yapılmış kabul edilir.
Davanın açılması için yapılan harçlar, bilirkişi ücretleri ve mahkemenin hükmettiği resmi avukatlık ücreti davanın sonunda tüm ortaklardan tapudaki hisseleri oranında tahsil edilir. İcra dairesindeki satış masrafları da yine bedelden kesilir. Yani dava açan kişi masrafların tamamını tek başına üstlenmiş olmaz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Kardeşlerim imza vermiyor, tek başıma dava açarsam davayı kazanır mıyım? Kesinlikle kazanırsınız. Ortaklığın giderilmesi davasında diğer mirasçıların veya ortakların satışı isteyip istememesinin hukuken hiçbir bağlayıcılığı yoktur. Tek bir hisse sahibinin dava açması, mülkün satılması veya bölünmesi için yeterlidir.
2. Miras kalan ev icradan satılırken ihaleye dışarıdan yabancılar girebilir mi? Evet, kural olarak satışlar herkese açık ihaleyle yapılır. Ancak, davanın tüm tarafları (ortakların yüzde 100’ü) mahkemede bir araya gelip “Satışın sadece ortaklar arasında yapılmasını istiyoruz” derse, dışarıdan yabancılar ihaleye giremez, mülk ortaklardan en yüksek teklifi verene kalır. (Not: 12. Yargı Reformu ile miras mallarında ilk ihale zaten sadece mirasçılara özel hale getirilmiştir.)
3. Miras kalan evde oturan ve çıkmayan kardeşi nasıl çıkarırım? İzale-i şüyu davası açarak evin satılmasını talep edebilirsiniz. Ev icra kanalıyla satıldığında (veya siz ihaleye girip evi satın aldığınızda), evi yıllardır bedavaya işgal eden ortak yasal olarak evi tahliye etmek zorundadır. Ayrıca geçmişe dönük haksız işgal tazminatı (ecrimisil) davası açarak oturduğu yılların kirasını da talep edebilirsiniz.
Bursa’dan Tüm Türkiye’ye İzale-i Şüyu ve Gayrimenkul Avukatlığı Hizmeti
Ortaklığın giderilmesi davaları; tebligatların eksiksiz yapılması, muhdesat (arsa üzerindeki ev/ağaç) iddialarının doğru yönetilmesi ve icra dairesindeki açık artırma aşamasında mülkün yok pahasına satılmasını engellemek için stratejik bir hukuki müdahale gerektirir.
Kilitlenmiş miras uyuşmazlıklarınızı lehinize çözmek ve ortaklığın giderilmesi davası süreçlerini profesyonelce yönetmek için derhal hukuki destek almalısınız. Av. Zeynep Betül Deniz Hukuk ve Danışmanlık Bürosu olarak; Bursa, İstanbul, Yalova, Balıkesir, Kocaeli başta olmak üzere tüm Türkiye çapında miras uyuşmazlıklarında uzman avukatlık hizmeti sunmaktayız.
📍 Türkiye Geneli Gayrimenkul ve Miras Avukatı
📞 Hukuki Danışmanlık ve Randevu İçin: 0530 093 43 89

